Onze hersenen hebben slechts een kwart seconde muziek nodig om de emotionele inhoud hierin te bepalen. Je zou het krijgen van een emotie bij een muziekstuk daarom ook wel een reflex kunnen noemen!

Van welk nummer krijg jij kippenvel? En welk muziekstuk brengt bij jou herinneringen naar boven? Bijna iedereen kan wel een nummer opnoemen waar diegene een gevoel bij krijgt. Waarom zijn muziek en emotie zo sterk met elkaar verbonden?

Het lymbisch systeem en emoties

Wanneer we tijdens het luisteren van muziek emoties voelen dan wordt dit veroorzaakt door ons lymbisch systeem. Dit systeem bestaat uit verschillende onderdelen die een zeer belangrijke rol spelen bij al onze emoties. Deze onderdelen zorgen er bijvoorbeeld voor dat prikkels van de buitenwereld aan emoties worden gekoppeld. Welke van deze onderdelen actief worden tijdens het luisteren van muziek hangt af van de emotie. Zo wordt bij nostalgie (een kalm, positief gevoel) de hippocampus geactiveerd.

De onderdelen in het limbisch systeem kan je onderverdelen in drie categorieën: de corticale gebieden (rond hersenschors), de sub-corticale gebieden (onder de hersenschors) en het diencephalon (deze worden ook wel de tussenhersenen genoemd). We nemen een aantal belangrijk hiervan met je door:

Hypothalamus

De hypothalamus is een kleine structuur die verantwoordelijk is voor processen in ons lichaam waar je geen bewuste invloed op hebt. Denk hierbij aan het autonome zenuwstelsel (bijv. hartslag en spijsvertering) en het hormoonstelsel. Het heeft ook invloed op al onze evolutionaire levensbehoeften (vechten, vluchten, eten en voortplanten).

Hippocampus

De hippocampus heeft de vorm van een zeepaardje en is sterk gekoppeld aan de hypothalamus. Het is één van de oudste hersenstructuren in ons brein en is daarom mede verantwoordelijk voor ons belangrijkste levensfuncties. De hippocampus speelt een grote rol in ons geheugen. Wanneer we een activiteit meemaken zorgt de samenwerking tussen de hippocampus en de hypothalamus ervoor dat we ons deze niet alleen herinneren, maar ook nog weten welk gevoel we hierbij hadden.

In onze Breinblog van juli 2020 kan je meer lezen over de soorten geheugens die er bestaan.

Amygdala

De amygdala bestaat uit drie kernen en heeft een grote functie in onze fundamentele emoties. Hij koppelt emoties aan gedrag en stelt ons in staat snel te reageren op stressvolle situaties.

Fornix

De fornix is de verbinding tussen alle structuren binnen het lymbisch systeem. Het zorgt ervoor dat de informatie van de verschillende structuren met elkaar verbonden worden zodat er een goede overdracht plaatsvindt.

Limbisch systeem
Hippocampus
Amygdala

Neurotransmitters en muziek

Om deze emoties te kunnen voelen wordt door bovenstaande structuren onder andere dopamine geproduceerd. Deze neurotransmitter geeft ons een blij gevoel en maakt dat we een nummer vaker willen horen.

Hierin speelt verwachting een belangrijke rol. Ons hersenen houden namelijk van terugkomende ritmes. Als we weten hoe een bepaald refrein klinkt (bijvoorbeeld omdat we het nummer vaker gehoord hebben), en deze verwachting komt uit, dan geeft dat een geweldig gevoel! Het zorgt ervoor dat we nog vaker willen luisteren naar deze muziek.

Een nummer te vaak luisteren is ook weer niet verstandig, lees hiervoor ons BreinBlog van vorige maand over kerstnummers!

Droevige muziek

Wanneer je je somber voelt kan het goed helpen om naar droevige muziek te luisteren. Omdat de muziek op dezelfde golflengte zit als jij, voel je je onbewust begrepen en kan je je in de muziek verplaatsen. Hierdoor kan je eigen emoties beter begrijpen en verwerken en voel je je na het luisteren van deze muziek vaak beter.

Deze BreinBlog is onder andere opgesteld met de boeken ‘Ons creatieve brein’ (Dick Swaab) en ‘Singing in the brain’ van Erik Scherder. Wil je er meer over lezen? Je kan de boeken hier bestellen.