Al vanaf je twintigste levensjaar begint de geheugenachteruitgang in je hersenen. Ja je leest het goed, al vanaf je twintigste…
Vaak wordt gedacht dit pas na je zestigste begint, maar recent onderzoek toont echter aan dat dit proces in je jongere jaren al geleidelijk begint.

Maar is dit echt zo erg? En belangrijker, kunnen we er iets aan doen? Om antwoord te krijgen op deze vragen moeten we iets verder in onze hersenen duiken. Het geheugen is namelijk een groot begrip.

Geheugenvormen

Je hebt verschillende soorten geheugen die allemaal hun eigen functie hebben. Ze zijn grofweg op te delen in drie categorieën:
je kortetermijngeheugen, je werkgeheugen en je langetermijngeheugen.

Alles wat je maximaal 1 minuut vasthoudt valt onder je kortetermijngeheugen. Denk bijvoorbeeld aan het onthouden van een telefoonnummer voordat je deze intypt in je telefoon. Het werkgeheugen valt onder je kortetermijngeheugen en speelt een rol bij deze actieve denkprocessen.
Het langetermijngeheugen wordt opgesplitst in verschillende varianten. In onderstaande afbeelding laten we je de belangrijkste zien.

Zoals boven in de afbeelding te zien kan je het langetermijngeheugen opdelen in twee varianten:
1. Procedureel geheugen: dit zijn activiteiten en handelingen die je in jouw leven hebt geleerd en vaak onbewust uitvoert. Een goed voorbeeld is fietsen of auto rijden. Ook het leren van een instrument valt hieronder.
2. Declaratief geheugen: dit is alle kennis die niet onder het procedurele geheugen valt, en wordt opgesplitst in het semantisch geheugen en het episodisch geheugen. Het semantisch geheugen omvat al je kennis op het gebied van feiten en begrippen. Hierdoor weet je bijvoorbeeld de namen van voorwerpen en personen. Het episodisch geheugen omvat ervaringen die je hebt meegemaakt.

Een voorbeeld: Weten wat een piano is, is het semantisch geheugen. Leren om de piano te spelen is het procedureel geheugen. Je herinneren dat je vorig jaar naar een pianoconcert bent geweest is het episodisch geheugen!

Welk geheugen wordt aangetast wanneer we ouder worden?

Terug naar de geheugenachteruitgang. Onderzoek laat zien dat het werkgeheugen en het episodisch geheugen het meeste worden aangetast bij het ouder worden. Dit betekent in de praktijk dat het lastiger is ervaringen die je hebt meegemaakt terug te halen en het langer duurt nieuwe informatie te verwerken.

Wat kan je zelf doen aan geheugenverlies?

Zoals eerder aangegeven begint je geheugenachteruitgang al vanaf je twintigste levensjaar. Dit is een natuurlijk proces waar je gedurende je werkende leven nauwelijks last van hebt. Wat echter wel opvalt, is dat deze achteruitgang vanaf je zestigste een stuk harder gaat dan de jaren ervoor. Onderzoekers geven aan dat dit waarschijnlijk komt omdat mensen vanaf die leeftijd minder mentaal actief zijn (bijvoorbeeld door pensionering). Je hersenen worden hierdoor minder uitgedaagd.

De tip van deze wetenschappers? Blijf mentaal actief! Zoek kennissen en vrienden op, ga naar het theater, ervaar nieuwe omgevingen en vind nieuwe hobby’s!

Wil je meer weten over dit onderwerp? Het boek, ‘Het Seniorenbrein’ van André Aleman is een heerlijk positief boek vol interessante informatie over de veranderingen van je hersenen op latere leeftijd. Je kan hem hier zien en eventueel bestellen!

BreinBlog juli 2020